ابو القاسم سلطانى
23
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
بندق هندى در درد چشم و شبكورى و به چشم كشيدن مخلوط آن با سرمه در لوچى مىتواند به كار رود . قلهمان ، خوز و ماسرجويه گفتهاند كه آن در سستى اعصاب سودمند و گرم و خشك مىباشد 16 * . خوردن دو درهم ( 7 گرم ) ريشه آن با شراب در ذات الجنب سرد ، آسم ، سرفه مزمن ، خلط خونى سينه ( هموپتيزى ) و سرد بودن معده و خوردن مغز آن درد رحم را آرام و شياف مهبلى مغز آن خون قاعدگى را باز و جنين را خارج مىكند و عصاره آن اخلاط سوداوى ، بلغم و صفرا را به راحتى خارج مىنمايد بهطورىكه يرقان ، برص و لكههاى سياهپوست را تحليل مىبرد . اگر حدود 7 گرم آن را كوبيده و مدتى با شراب شيرين يا سكنجبين آميخته سپس به آن جو يا عدس يا گوشت مرغ اضافه نمايند خوب پخته و آبگوشت آن را باسقمونيا 17 * مخلوط و تناول نمايند اخلاط را سريعتر خارج مىكند 18 * . چنانچه سه عدد ميوه آن را زير خاكستر گرم بگذارند تا پخته گردد سپس مغز دانه را خارج نموده بكوبند و با آب بنوشند در هيدروسل 19 * سودمند است همچنين اگر گرد مغز آن را بر برگ كرچك پاشيده و مكرر بر ورم بيضه حاصل از تجمع آب بهبندند موثر مىباشد . و چنانچه به مقدار برابر مغز آن را در روغن كرچك تا آن اندازه به جوشانند كه مغز آن مانند ذغال سوخته گردد و از آن روغن در زخمهاى عميق بهچكانند زخم را التيام مىبخشد و در آكنه نيز موثر مىباشد . مغز دانه ورمها را تحليل و خونروى را بند مىآورد . مغز آن با دار فلفل و عسل تببر و در تب مالاريا موثر است . اگر نصف دانه آن را با چند دانه قرنفل سائيده بخورند درد قولنج رحمى را تسكين مىدهد و دانه آن در بيماريهاى واژن ، جذام ، نفخ معده و روده و شياف مهبلى تهيه شده از مخلوط گرد آن با شير دختر ( زن دختر زائيده ) در نازائى زنان موثر مىباشد . مقدار خوراك آن 5 ، 2 تا 5 ، 3 گرم مىباشد 20 * . تركيبات شيميائى : دانهها حاوى يك ماده تلخ به نام بوندوسين Bonducine يا گيلان دىنين به فرمول C 20 H 28 O 8 دو نوع فيتوسترل ، فيتوسترىنين Phytostuinine ، ساپونين روغن چرب 20 تا 5 ، 25 درصد متشكل از استه آريك اسيد ، پالمه تيك اسيد ، اولئيك اسيد و لينولئيك اسيد همچنين دانهها داراى سوكروز ، نشاسته ، مواد رزينى و پكتيكى و املاح مىباشد . و دانهها از 58 درصد پوست سخت خارجى و 42 درصد مغز تشكيل شده است . خواص : مغز دانهها مقوى ، تببر ، ضد مالاريا ، ضد ورم و ضد اسپاسم ، برگ و پوست نيز تببر ، قاعدهآور و ضد انگل مىباشد .